عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

322

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

در موارد ضرورى تعبيه نمىشود و آن موجب سستى قلب لشكر و نيروبخش دو جناح است ، و در چنان حالتى دليران و دلاوران را همراه ميمنه و ميسره مىگردانند تا موقعيت قلب لشكر را محكم‌تر سازد و يا اينكه قلب را با دو دسته بزرگ لشكر پشتيبانى و تقويت مىكنند ، و آن دو دسته كمى جلوتر از دو طرف قلب قرار مىگيرد و در هنگام آرايش جنگى در صورتى كه ميدان جنگ صاف و هموار باشد ، فشردگى و بهم پيوستگى صفوف امرى مطلوب است ؛ چنانچه خداى - عز و جل - بيان كرده است . و حكايت شده كه عمرو بن العاص « 6 » روزى به معاوية بن ابى سفيان « 7 » گفت : « تو را در جنگ صفين ديدم كه هرگاه چشم بر موضعى از ميدان جنگ مىدوختى ، كجى آن راست و رخنه‌هاى آن پر مىشد » معاويه گفت : « آن از پايدارى راى و به كارگيرى تدبير است ، و مرا بر ضد على [ ع ] گفتار ابن الاطنابه « 8 » تحريك كرد : [ از بحر وافر ] 934 ابت لى عزّتى و ابى بلائى * و اخذى الحمد بالثّمن الرّبيح « 9 » 935 و اعطائى على المكروه مالى * و ضربى هامة البطل المشيح « 10 » 936 و قولى كلّما جشأت و جاشت * مكانك تحمدى او تستريحى 937 لا دفع عن مآثر صالحات * و احمى بعد عن عرض صحيح « 11 »

--> ( 6 ) - سال 43 ه در گذشت ( الاصابة ، ج 2 ، ص 501 ) . ( 7 ) - در سال 60 ه درگذشت . ( 8 ) - او عمرو بن العامر شاعرى جاهلى و از دليران است و برخى از راويان وى را از پادشاهان عرب در روزگاران جاهلى مىشمارند . ( معجم الشعراء ، ص 8 و الاغانى ، ج 11 ، ص 121 ، چاپ دار الكتب و تاج العروس ، ريشه طنب ) . ( 9 ) - در نسخه اصل چنين است اما در حاشيه آن ( بجاى عزتى ) غضبتى و در معجم الشعراء ، ص 9 و در الحماسة البصرية ، ج 1 ، ص 3 عفّتى ضبط شده است . ( 10 ) - در نسخه اصل چنين است اما در معجم الشعراء ( بجاى مصراع اول ) و اكراهى على المكروه نفسى ، و در الحماسة البصرية ، ج 1 ، ص 4 و اقدامى على المكروه نفسى ، ضبط شده است . ( 11 ) - در نسخه اصل و معجم الشعراء چنين است اما در الحماسة البصرية ( بجاى مصراع اول ) لا كسبها مآثر صالحات ذكر شده است . ( عيون الاخبار ، ج 1 ، ص 126 و تخريج الابيات فى الحماسة البصرية ، ج 1 ، ص 3 [ حاشيه آن صفحه ] ملاحظه شود . )